Kalkulatory procesowe PL - żywe parametry, nigdy sama liczba

Filozofia

Parametry procesu cywilnego żyją krócej niż jakikolwiek plik. Stopa referencyjna NBP zmienia się kilka razy w roku i ciągnie za sobą wszystkie odsetki. Tabele opłat nowelizowane są bez rozgłosu: 23 września 2025 r. maksimum opłaty stosunkowej spadło z 200 000 zł do 100 000 zł - kalkulator, który tego nie zauważył, myli się o sto tysięcy złotych i robi to z pełnym przekonaniem. Kalkulator liczący na przeterminowanych stawkach jest gorszy niż brak kalkulatora.

Stąd trzy zasady, wspólne dla wszystkich czterech rachunków:

1. Najpierw parametry, potem rachunek. Każdy kalkulator otwiera tabela "Aktualne parametry - POBIERZ przed obliczeniem": skąd wziąć żywą wartość, jaki jest fallback i z jaką datą weryfikacji. Protokół niżej.
2. Nigdy sama liczba. Wynik to pełny rachunek: wejście, każdy krok z podstawą prawną (artykuł, ustęp), wynik DRAFT, flagi ryzyka. Kwota bez rachunku jest nieweryfikowalna, a nieweryfikowalna kwota opłaty czy odsetek jest bezużyteczna.
3. Fail-closed i bramka człowieka. Niepewna reguła = tag [DO SPRAWDZENIA] i blokada zatwierdzenia, nie założenie. Kartę obliczenia zatwierdza pełnomocnik - dopiero wtedy kwota istnieje operacyjnie (wzorzec terminy-procesowe-pl).

Cztery kalkulatory - routing

Rachunki bywają sprzężone - typowa kolejność przy pozwie o zapłatę: WPS -> opłata sądowa (opłata stosunkowa liczy się OD WPS), a odsetki i przedawnienie liczone równolegle. Czytaj tylko plik potrzebnego kalkulatora.

Protokół parametrów - obowiązkowy przed każdym rachunkiem

1. POBIERZ żywe wartości ze źródła wskazanego w tabeli parametrów kalkulatora (WebFetch na wskazany adres; teksty ustaw najlepiej przez konektor sejm-eli-mcp / ISAP ELI).
2. PORÓWNAJ z fallbackiem z tabeli. Różnica = licz na wartości pobranej i zgłoś rozjazd w karcie obliczenia (to sygnał, że plik metodyki wymaga aktualizacji).
3. NIE MOŻESZ POBRAĆ (brak sieci, źródło blokuje, konektor niedostępny) = licz na fallbacku i OBOWIĄZKOWO oznacz wynik: [PARAMETRY Z DNIA 2026-07-13 - zweryfikuj przed użyciem]. Karta z tą etykietą nie nadaje się do wniesienia opłaty ani do pisma bez ręcznej weryfikacji parametrów.

Data 2026-07-13 to dzień weryfikacji fallbacków tej wersji pliku. Rejestr aktów bazowych (UKSC, KC, KPC, ustawa o transakcjach handlowych) pilnowany jest mechanicznie: scripts/wachta-parametrow-kalkulatorow.mjs w CI raz w miesiącu porównuje stan ISAP z parametry-baseline.json i alarmuje, gdy akt został uchylony albo zmieniony po dacie baseline.

Format wyniku - karta obliczenia (szablon dosłowny)

KARTA OBLICZENIA - DRAFT (brudnopis rachunku, nie decyzja)

Kalkulator    : [opłata sądowa / przedawnienie / odsetki / WPS]
Sprawa        : [opis; np. sygn. akt I C NN/RR]
Parametry     : [pobrane RRRR-MM-DD z <źródło> / FALLBACK Z DNIA 2026-07-13 - zweryfikuj]

Wejście:
  [np. WPS 48 250 zł; pismo: pozew; tryb: zwykły]

Rachunek:
  krok 1: [treść kroku] (podstawa: [przepis]) [zweryfikowane / DO SPRAWDZENIA]
  krok 2: ...

WYNIK (DRAFT): [kwota / data / werdykt]

Flagi ryzyka:
  - [np. pismo sprzed 23.09.2025 - stary limit opłaty, przepis przejściowy]
  - [np. sporna data wymagalności - przyjęto wariant ostrożny]

STATUS: DO ZATWIERDZENIA PRZEZ CZŁOWIEKA
Zatwierdził(a): __________________  Data: __________

Karta bez sekcji "Rachunek" jest nieważna - kwota nigdy nie wychodzi ze skilla bez rachunku i podstaw prawnych.

Bramka człowieka - granice skilla

• Wynik to brudnopis. Opłatę wnosi, zarzut przedawnienia podnosi, kwotę odsetek do pozwu wpisuje człowiek - po własnej weryfikacji rachunku.
• Każdy tag [DO SPRAWDZENIA] i etykieta [PARAMETRY Z DNIA ...] blokują zatwierdzenie do czasu weryfikacji.
• Rozbieżność = eskalacja. Gdy rachunek pełnomocnika i karta dają różne kwoty, nie uśredniaj - rozstrzyga człowiek po powrocie do brzmienia przepisu.
• Skill NIE wnosi opłat, NIE składa pism, NIE rozstrzyga sporów o fakty (sporna data doręczenia lub wymagalności = flaga i wariant ostrożny, nie przesądzenie).
• Wynik nie jest poradą prawną; przed błędem chroni rachunek + tagi + ta bramka, nie nota prawna.

Companion skills

• terminy-procesowe-pl - inna oś: tam KIEDY upływa termin czynności, tu ILE wynosi kwota (opłata, odsetki, WPS) i CZY roszczenie żyje. Przedawnienie liczone jest tutaj, bo to termin materialny z własną mechaniką (koniec roku kalendarzowego), ale kartę terminu zawitego procesowego rób tamtym skillem.
• sejm-eli-mcp (konektor) - preferowana droga pobrania aktualnego brzmienia UKSC/KC/KPC (krok 1 protokołu parametrów).
• hierarchia-zrodel-pl - gdy przepis szczególny (np. ustawa o transakcjach handlowych) zderza się z KC: która norma rządzi rachunkiem.
• intake-sufficiency-pl - gdy wejście jest dziurawe (brak daty wymagalności, brak kwoty głównej): jakie pytania zadać przed liczeniem.
• legal-request-router-pl - triage na wejściu; rachunek pod pismo procesowe klasyfikuj jako high-stakes.

Weryfikacja źródeł

• Przepisy przywołane w plikach metodyki opisują stan na dzień weryfikacji fallbacków - przy każdym użyciu brzmienie sprawdzane jest na dzień obliczenia (protokół parametrów, krok 1). Ustawy okołoprocesowe zmieniają się szybciej niż ten plik - przykład limitu opłaty z 2025 r. wyżej.
• Tagi pewności wg fundamentu weryfikacyjnego: zweryfikowane (przepis lub stawka sprawdzone w sesji, z datą) / [DO SPRAWDZENIA] (blokuje zatwierdzenie karty).
• Skill działa lokalnie na danych sprawy (RODO-safe); jedyny ruch na zewnątrz to odpytanie publicznych źródeł (ISAP/ELI, NBP, Monitor Polski) o treść przepisów i wysokość stóp.

Wspólne reguły wtyczki dokumenty (Dokumenty)

Te reguły obowiązują w każdym skillu tej wtyczki, także gdy sam skill milczy. Są skopiowane do każdego skilla, więc działają zarówno po instalacji całej wtyczki, jak i pojedynczego skilla.

Plugin obsługuje dokumenty: konwersję do Markdown, redlining .docx i anonimizację danych osobowych. Część operacji dotyka danych wrażliwych, więc reguła ochrony danych jest tu pierwsza.

Ochrona danych

• Anonimizacja przed wysyłką - gdy dokument zawiera dane osobowe, oczyść je lokalnie (skill let-it-be), zanim treść trafi do modelu. Dane osobowe nie powinny wychodzić do API. To zasada minimalizacji (RODO).
• Metadane przy wysyłce - redlining .docx czyści też metadane autora; sprawdź je przed przekazaniem pliku na zewnątrz.
• Próg poufności - materiał objęty tajemnicą lub szczególnie wrażliwy oceniaj osobno, czy w ogóle wnosić do narzędzia. Przy wątpliwości nie przekazuj.

Operacje nieodwracalne

Niektóre operacje są nieodwracalne (anonimizacja w trybie nieodwracalnym, zaakceptowanie wszystkich zmian w .docx). Skille oznaczają je jawnie - wykonuj je dopiero po potwierdzeniu przez człowieka.

Bramka człowieka

Wynik to projekt. Nic nie zostaje wysłane ani złożone, zanim sprawdzi to uprawniony człowiek. Plugin przygotowuje plik, nie wykonuje aktu wysyłki.

Zakres pluginu

Plugin daje narzędzia na dokumentach (konwersja, redline, anonimizacja, akta i chronologia). Nie ocenia treści prawnej. Weryfikację cytatu wobec źródła prawa daje plugin „fundament weryfikacyjny”; chronologia-stanowiska-pl sprawdza tylko, czy cytat stoi na wskazanej stronie akt.